Bản đồ hành động cá nhân hóa là gì — 5 phần chi tiết Dung Hòa lập cho từng gia đình

Bản đồ hành động cá nhân hóa bắt đầu từ buổi ngồi cùng gia đình — bác sĩ trò chuyện với mẹ và bé trên thảm tập tại Trung tâm Dung Hòa

Mục lục

Bản đồ hành động cá nhân hóa là bản kế hoạch mà Trung tâm Dung Hòa lập riêng cho từng gia đình sau khi kiểm tra đánh giá con: con đang ở mốc nào, tháng này nhắm tới việc gì, cả nhà cần làm gì và nên tránh gì, ai giữ phần việc nào, và khi nào thì phải đưa con đi gặp bác sĩ chuyên khoa.

Bản đồ hành động cá nhân hóa bắt đầu từ buổi ngồi cùng gia đình — bác sĩ trò chuyện với mẹ và bé trên thảm tập tại Trung tâm Dung Hòa

Ba mẹ tập rất chăm mà con vẫn đứng yên — vì thiếu bản đồ

Trong hộp thư của cô, câu hỏi hay gặp nhất không phải là “con bị làm sao”. Nó là: “Tôi nên bắt đầu từ đâu để giúp con tiến bộ hơn?”

Nhiều nhà đã làm rất nhiều việc. Xem video trên mạng, mua dụng cụ, ngày nào cũng tập. Nhưng hỏi con đang tập để đạt được việc gì trong tháng này thì ba mẹ không trả lời được.

Trong một buổi làm việc với phụ huynh, cô từng nói thẳng: có những nhà tập rất chăm, mất rất nhiều thời gian, nhưng đang tập mà không biết mục tiêu tiếp theo là gì. Tập như vậy thì mệt cả nhà mà tiến bộ chậm.

Trong khóa Bước Cùng Con, bác sĩ Hòa dùng một hình ảnh mà cô rất thích: không có mục tiêu thì cũng giống đi trong thành phố mà không có bản đồ, rất dễ đi lạc. Muốn đi từ điểm A tới điểm B thì phải biết mình đang đứng ở đâu, và phải biết B là chỗ nào.

Bản đồ hành động cá nhân hóa sinh ra để trả lời đúng hai câu đó cho từng nhà.

Bản đồ hành động cá nhân hóa gồm những gì

Ở Dung Hòa, bản đồ hành động là một phần việc cốt lõi của bác sĩ Nguyễn Quang Hòa trên cương vị Giám đốc Trung tâm, bên cạnh kiểm tra đánh giá và tư vấn giáo dục sức khỏe. Theo tư duy Thiên Ứng Đạo, bản đồ là kế hoạch tổng thể cho cả con lẫn gia đình, không phải một tờ bài tập.

Một bản đồ đủ phải có năm phần.

Phần Trả lời câu hỏi
Việc cần làm Tập cái gì, tập thế nào, mỗi ngày dành bao lâu
Việc nên tránh Thói quen, tư thế, cách bế, cách chơi nào đang cản con
Phối hợp với kỹ thuật viên Phần nào người có nghề làm ở trung tâm, phần nào về nhà
Vai trò gia đình Ai trong nhà là người đồng hành chính, ai hỗ trợ
Khi nào tìm bác sĩ chuyên khoa Dấu hiệu nào thì dừng tập và đưa con đi khám

Năm phần này đi cùng nhau. Thiếu phần “việc nên tránh” thì những gì tập được ban ngày có thể bị một thói quen sai buổi tối xóa đi. Thiếu phần “khi nào tìm bác sĩ” thì gia đình dễ tập tiếp trong khi con cần được bác sĩ xem trước.

Cô lập bản đồ hành động cá nhân hóa theo trình tự nào

Đánh giá con ở năm lĩnh vực

Bản đồ không bắt đầu bằng bài tập. Nó bắt đầu bằng buổi kiểm tra đánh giá.

Cô soi năm lĩnh vực cơ bản nhất: vận động thô, vận động tinh, nhận thức, ngôn ngữ, và kỹ năng tương tác xã hội. Phần cơ xương khớp thì có bác sĩ của trung tâm kiểm tra trực tiếp, còn phần phục hồi chức năng thì cô trao đổi chi tiết với gia đình.

Trong một giờ làm việc, con không phải lúc nào cũng thể hiện hết khả năng. Nên cô luôn hỏi thêm gia đình: ở nhà con làm được gì, chưa làm được gì. Diễn biến của buổi đầu, cô đã viết riêng từng bước diễn ra trong buổi gặp đầu tiên để ba mẹ biết trước mà bớt lo.

Bác sĩ đi cạnh một bé trên thảm tập để quan sát dáng đi trước khi chốt mục tiêu

Nói kết quả bằng mốc, không bằng tên gọi

Kết quả đánh giá được nói bằng mốc phát triển: vận động hiện tại của con tương đương một bé khoảng bao nhiêu tháng. Rồi chỉ ra mốc kế tiếp mà con sẽ hướng tới.

Cách nói này giúp ba mẹ nhìn thấy con đang ở đâu trên con đường, thay vì chỉ nghe một câu chung chung kiểu “con chậm hơn các bạn”.

Hỏi gia đình muốn điều gì

Trước khi đặt mục tiêu, cô hỏi ba mẹ một câu rất đơn giản: bây giờ mục tiêu của mình là gì, mình mong điều gì nhất cho con?

Có nhà mong con tự ngồi vững. Có nhà mong con tự đi lại an toàn trong nhà, tự vào được nhà vệ sinh. Có nhà con nặng hơn thì mong nhất là con bớt gồng cứng để việc chăm sóc hằng ngày đỡ vất vả. Mục tiêu nào cũng đáng, và mục tiêu của gia đình quyết định thứ tự việc trong bản đồ.

Chia nhỏ thành mục tiêu tháng

Một mục tiêu lớn như “con đi được” không tập được ngay. Cô gọi bước này là phân giãn mục tiêu: tách nhỏ ra thành từng việc, mỗi việc gắn với một mốc thời gian.

Ví dụ những mục tiêu cô hay đặt: con kiểm soát đầu cổ tốt; con tự chuyển từ nằm sang ngồi; con ngồi vững mà không cần chống tay. Mỗi mục tiêu đều là một việc nhìn thấy được, để cuối tháng cả nhà biết con đã làm được hay chưa.

Nhờ vậy, bản đồ có lộ trình của từng thời điểm, không phải một đích đến mơ hồ ở rất xa.

Ghi ra giấy và giao cho gia đình

Bản đồ hành động cá nhân hóa không nằm trong đầu người làm nghề. Cô ghi ra phiếu: mục tiêu, bài cần tập, học cụ nên chuẩn bị, những điều cần lưu ý. Trung tâm giữ bản gốc làm hồ sơ để lần sau đối chiếu, còn gia đình chụp lại mang về.

Đi kèm là tờ biểu mẫu A4 cô tự tổng hợp và dùng suốt mười năm nay. Tờ đó có sẵn các gạch đầu dòng mô tả biểu hiện của con ở từng giai đoạn, theo năm lĩnh vực. Ba mẹ cầm về để tự theo dõi con, không phải đợi tới buổi sau mới biết con đang tiến hay đứng.

Vì sao phải “cá nhân hóa”, không dùng chung một giáo án

Hai bạn cùng tuổi, cùng được kết luận chậm phát triển vận động, vẫn có thể cần hai bản đồ khác hẳn nhau.

Một bạn kẹt ở trương lực cơ, gồng cứng nên không chuyển tư thế được. Một bạn khác lại mềm, thiếu lực để giữ thân. Bài của bạn này đem cho bạn kia tập có khi còn làm con khó chịu hơn.

Hoàn cảnh nhà mình cũng là một phần của bản đồ. Ba mẹ đi làm giờ nào, ông bà có trông cháu không, nhà cách trung tâm bao xa, mỗi ngày thật sự dành được bao nhiêu phút. Kế hoạch tốt là kế hoạch gia đình theo nổi, không phải kế hoạch đẹp trên giấy.

Bác sĩ Quang Hòa trao đổi với hai kỹ thuật viên trước bảng kế hoạch viết tay

Cách làm này không phải thứ Dung Hòa tự nghĩ ra. Ở Mỹ, chương trình can thiệp sớm cho trẻ dưới ba tuổi dùng một văn bản gọi là kế hoạch dịch vụ cá nhân hóa cho gia đình. Kế hoạch đó được lập cùng gia đình, xuất phát từ mong muốn, nỗi lo và thứ tự ưu tiên của gia đình, và mỗi mục tiêu phải nêu rõ con sẽ làm được việc gì, trong sinh hoạt hằng ngày nào.

Tên gọi khác nhau, nhưng logic giống nhau: con nào nhà nấy, không có một giáo án chung cho mọi trẻ.

Ai giữ phần việc nào trong bản đồ hành động

Bản đồ hành động cá nhân hóa trao cho ba bên, và bên nào cũng có phần việc của mình.

Người làm nghề ở trung tâm giữ phần đánh giá, đặt mục tiêu, tập những thao tác cần tay người có nghề, và chỉnh bài khi con thay đổi.

Giáo viên và kỹ thuật viên là người tập cùng con trong các buổi ở trung tâm. Họ báo lại cho cô con đáp ứng thế nào, để cô gọi điện hoặc nhắn cho gia đình phương án mới khi cần.

Gia đình là bên giữ phần lớn thời gian của con. Cô hay nói với phụ huynh: ở trung tâm con tập hai, ba tiếng một ngày, nhưng về nhà cũng phải tập thêm một, hai tiếng nữa, và người đồng hành với con ở nhà là người rất quan trọng.

Với các gia đình theo lâu, đích cô nhắm tới là ba mẹ tự đánh giá được cho con và tự lên được chương trình tập. Khi đó bản đồ không còn phụ thuộc vào cô nữa, và con không bị gián đoạn mỗi khi nhà mình không lên trung tâm được. Phần hướng dẫn ba mẹ tập ở nhà, cô viết kỹ hơn trong bài về bốn phần việc của trung tâm và phần ba mẹ giữ ở nhà.

Bản đồ hành động được sửa theo từng tháng

Bản đồ không phải thứ lập một lần rồi để đó.

Cô đặt mục tiêu theo từng tháng. Cứ sau mỗi tháng, người làm nghề lại đánh giá con một lần, đối chiếu với mục tiêu cũ, rồi lên lại mục tiêu và chương trình cho tháng tiếp theo. Nếu con chưa đạt thì phải chỉ ra được vì sao, chứ không phải cứ thế tập tiếp.

Giữa hai lần đánh giá, bài cũng có thể đổi. Một, hai tuần mà con đáp ứng tốt thì cô thay bài theo, không để con tập mãi một động tác đã làm được.

Chu kỳ soi lại cụ thể của từng nhà được thống nhất ngay từ buổi đầu, tùy mục tiêu và hoàn cảnh của gia đình.

Bản đồ hành động cá nhân hóa không phải là gì

Cô nói rõ ranh giới này để ba mẹ khỏi kỳ vọng sai.

Không phải kết luận bệnh. Bản đồ nói con đang làm được gì và bước tiếp theo là gì. Đặt tên bệnh cho con là việc của bác sĩ chuyên khoa ở cơ sở y tế.

Không phải đơn thuốc. Trung tâm Dung Hòa là trung tâm giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng, không phải phòng khám. Mọi việc liên quan tới thuốc và chỉ định y khoa do bác sĩ ở cơ sở y tế quyết định.

Không phải lời hứa về mốc thời gian. Mục tiêu tháng là hướng để cả nhà nhắm tới, không phải lời hứa con chắc chắn đạt. Tiến bộ tùy từng trẻ, nên mới cần đánh giá lại theo mốc.

Không phải tờ giấy thay cho việc tập. Bản đồ đúng mà cả nhà không đi theo thì con vẫn đứng yên. Tờ giấy chỉ có giá trị khi được làm mỗi ngày.

Khi nào phải dừng tập và đưa con đi khám

Phần cuối của mọi bản đồ hành động cá nhân hóa là những tình huống cần bác sĩ trước, tập sau.

Ba mẹ đưa con đi khám ngay nếu con có cơn co giật, li bì hoặc gọi không đáp ứng, sốt cao kèm cứng gáy hay nôn nhiều, sặc nhiều khi ăn uống và sụt cân, hoặc đột ngột mất đi một khả năng đã có. Những lúc đó thứ tự đúng là bác sĩ chuyên khoa xem trước, rồi mới quay lại bản đồ.

Nếu con đang được bác sĩ theo dõi một bệnh lý nền, ba mẹ nói rõ với người lập bản đồ ngay từ đầu để kế hoạch tập không đi ngược với lời dặn của bác sĩ.

Bé tập đứng bước trong khung có tay vịn, người lớn ngồi sát bên đỡ chân

Điều cô mong ba mẹ mang về sau khi đọc bài này

Ba mẹ không cần một chương trình thật dày. Ba mẹ cần biết con đang ở mốc nào, tháng này nhắm tới một việc gì, và mỗi ngày ở nhà mình làm gì cho việc đó.

Nếu đang tập mà chưa trả lời được ba câu ấy, đó là lúc nên có một bản đồ. Các buổi đánh giá và lập kế hoạch nói trong bài được thực hiện tại Trung tâm Dung Hòa — đơn vị đứng ra lập bản đồ cho từng nhà.

Câu hỏi thường gặp

Bản đồ hành động cá nhân hóa có dùng được cho người lớn không?

Có. Theo hồ sơ của trung tâm, bản đồ hành động là kế hoạch tổng thể cho người được đánh giá và gia đình, không chỉ dành cho trẻ. Bài này kể cách làm với trẻ vì đó là mảng cô trực tiếp phụ trách.

Nhà ở xa thì có lập được bản đồ không?

Được, nhưng cô vẫn khuyên lên trực tiếp nếu có thể, vì phần đo trương lực cơ và tầm vận động cần đặt tay lên người con. Khi thật sự không lên được, gia đình có thể làm việc với chuyên viên qua trực tuyến một kèm một, được dạy giai đoạn này tập gì, vì sao tập bài đó và tập với mục tiêu gì.

Bao lâu thì phải lập lại bản đồ?

Mục tiêu được xem lại theo tháng, và bài có thể chỉnh sớm hơn nếu con đáp ứng tốt. Cô không khuyên để một bản đồ cũ quá lâu, vì con thay đổi thì kế hoạch cũng phải thay đổi theo.

Nguồn tham chiếu

  • ECTA Center — Individualized Family Service Plan (IFSP) — kế hoạch dịch vụ cá nhân hóa cho gia đình trong can thiệp sớm: lập cùng gia đình, dựa trên mong muốn và ưu tiên của gia đình, mục tiêu chức năng gắn với sinh hoạt hằng ngày.

Trung tâm Thiên Ứng Đạo

TRUNG TÂM THIÊN ỨNG ĐẠO – Phụng sự từ tâm, Nâng tầm sức khỏe Địa chỉ: BTT10 – 7, Khu nhà ở HimLam Vạn Phúc, Phường Hà Đông, TP Hà Nội Hotline: 0924.185.666

Ba mẹ đang tập cho con mà chưa biết tháng này nhắm tới việc gì?

Đặt một buổi kiểm tra đánh giá để được lập bản đồ hành động cá nhân hóa: mốc hiện tại của con, mục tiêu tháng tới, việc cả nhà cần làm và cần tránh.

Hotline/Zalo: 0924185666 | Đặt lịch kiểm tra đánh giá →

Chuyên gia Lê Thị Dung (Cô Bí)

Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng | Đồng sáng lập Thiên Ứng Đạo

Tốt nghiệp ĐH Kỹ thuật Y tế Hải Dương | Hơn 5.000 ca can thiệp trẻ bại não và chậm phát triển vận động | Chuyên sâu: rối loạn thần kinh–cơ–xương–khớp ở trẻ em.

“Mỗi đứa trẻ đều có một khả năng tiềm ẩn. Chỉ khi thực sự muốn khai mở nó từ tâm, bạn mới có thể tạo nên kỳ tích.”

📍 BTT10-7, Him Lam Vạn Phúc, Hà Đông, Hà Nội | ☎ 0924185666 | thienungdao.vn

📌 Tuyên bố miễn trách nhiệm: Bài viết mang tính giáo dục sức khỏe từ Chuyên gia Lê Thị Dung (Cô Bí) — Trung tâm Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Dung Hòa. Không thay thế việc bác sĩ chuyên khoa trực tiếp khám, chẩn đoán và điều trị. Nếu con co giật, li bì, sốt cao kèm cứng gáy hoặc đột ngột mất một khả năng đã có, ba mẹ hãy đưa con đi khám ngay.

Đánh giá bài viết này: post
Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Picture of Bác Sỹ Nguyễn Quang Hòa
Bác Sỹ Nguyễn Quang Hòa

Chuyên gia Y học Cổ truyền Hiện đại hóa với 17+ năm kinh nghiệm.

Đặt Lịch Hẹn Tư Vấn

Kiến Tạo Sức Khỏe Toàn Diện, Thay Đổi Cuộc Sống Của Bạn

Hãy để lại thông tin của bạn. Đội ngũ Thiên Ứng Đạo sẽ liên hệ để lắng nghe và tư vấn miễn phí về vấn đề bạn đang gặp phải.

Địa chỉ Trung Tâm Thiên Ứng Đạo

Chi nhánh Hà Nội

Chi nhánh Thanh Hóa

Chi nhánh TP HCM

Đặt lịch hẹn

Tất cả các ngày trong tuần
Thông tin khách hàng
Liên Hệ