Bác sĩ chuyên khoa 1 y học cổ truyền là gì — đọc chính xác danh xưng BS CKI trên hồ sơ chuyên gia

Chân dung BS CKI Nguyễn Quang Hòa mặc áo blouse trắng, khoanh tay, đứng dưới mái vòm lối đi ngoài trời

Mục lục

Bác sĩ chuyên khoa 1 y học cổ truyền là người đã có bằng bác sĩ, sau đó học tiếp chương trình chuyên khoa cấp I sau đại học, chuyên ngành y học cổ truyền. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, chương trình chuyên khoa cấp I kéo dài 24 tháng. Viết tắt trên hồ sơ là BS CKI YHCT: bác sĩ là chức danh, CKI là trình độ, YHCT là chuyên ngành.

BS Hòa, bác sĩ chuyên khoa 1 y học cổ truyền, ngồi bên giường đặt tay lên cổ tay một người đang nằm đắp chăn; phía sau là tranh Hệ thần kinh

Vì sao tôi luôn ghi “BS CKI” trước tên mình

Ba chữ cái đó không để làm đẹp tấm danh thiếp. Tôi ghi vì người bệnh có quyền biết người đang nói chuyện sức khỏe với mình được đào tạo tới đâu, theo ngành nào.

Nhưng tôi cũng hiểu phần lớn mọi người đọc chữ “BS CKI” mà không biết nó nghĩa là gì. Có người tưởng CKI là một loại chứng chỉ ngắn hạn. Có người nghĩ bác sĩ chuyên khoa 1 thấp hơn bác sĩ bình thường vì có chữ “1”. Có người không phân biệt được bác sĩ y học cổ truyền với lương y.

Bài này tôi viết để giải thích từng chữ trong danh xưng. Đọc xong, bạn có thể tự đọc hồ sơ của bất kỳ chuyên gia nào, không riêng gì tôi.

Bác sĩ chuyên khoa 1 y học cổ truyền là gì — tách danh xưng thành 3 phần

Một danh xưng như “BS CKI YHCT” thực ra gói ba thông tin khác nhau. Tách ra thì dễ hiểu.

Phần Nghĩa là gì Trả lời câu hỏi
BS — bác sĩ Chức danh chuyên môn, học đại học ngành bác sĩ Người này có phải bác sĩ không
CKI — chuyên khoa cấp I Trình độ đào tạo sau đại học trong ngành y Sau khi ra trường, người này đã học thêm tới đâu
YHCT — y học cổ truyền Chuyên ngành của chương trình chuyên khoa Người này học sâu về mảng nào

Phần “bác sĩ”. Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 liệt kê bác sỹ là một trong các chức danh chuyên môn, cùng với y sỹ, điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật y, lương y và một số chức danh khác. Bác sĩ y học cổ truyền và lương y là hai chức danh khác nhau trong luật.

Nhiều người vẫn gọi chung ai làm đông y là “thầy thuốc” hay “ông lang”. Cách gọi thân quen đó không sai trong đời sống, nhưng khi đọc hồ sơ thì nên tách bạch. Một bác sĩ y học cổ truyền đi qua trường đại học ngành bác sĩ. Một lương y đi con đường riêng mà luật quy định cho lương y. Hai người có thể cùng dùng xoa bóp, bấm huyệt, nhưng nền đào tạo và chức danh không giống nhau.

Phần “chuyên khoa cấp I”. Đây là bậc đào tạo sau đại học riêng của ngành y. Chữ “1” không có nghĩa là thấp. Nó là bậc đầu tiên của hệ chuyên khoa, sau đó còn chuyên khoa cấp II.

Phần “y học cổ truyền”. Đây là chuyên ngành. Một bác sĩ chuyên khoa 1 có thể học chuyên ngành nội khoa, ngoại khoa, phục hồi chức năng, hay y học cổ truyền. Chữ đứng sau cho biết người đó đi sâu vào đâu.

Chuyên khoa cấp I được đào tạo thế nào

Tôi chỉ nói những gì có văn bản, để bạn tự kiểm lại được.

Quy chế đào tạo chuyên khoa cấp I sau đại học được Bộ Y tế ban hành kèm Quyết định 1636/2001/QĐ-BYT. Công văn 622/BYT-K2ĐT ngày 12/02/2020 của Bộ Y tế hướng dẫn tuyển sinh và đào tạo chuyên khoa, bác sĩ nội trú, nhắc lại các mốc chính:

  • Người dự thi chuyên khoa cấp I phải có bằng tốt nghiệp đại học.
  • Thời gian đào tạo chuyên khoa cấp I là 24 tháng.
  • Thủ trưởng cơ sở đào tạo công nhận trúng tuyển và tốt nghiệp, rồi báo cáo Bộ Y tế.
  • Muốn dự thi chuyên khoa cấp II phải hoàn thành chuyên khoa cấp I hoặc thạc sĩ.
BS Hòa mặc áo đồng phục đỏ, chỉ tay vào cột sống của mô hình bộ xương trong một buổi giảng; phía trước là người học ngồi quay lưng

So với các văn bằng sau đại học khác trong ngành y, bạn có thể hình dung như sau:

Văn bằng Thời gian đào tạo theo Công văn 622/BYT-K2ĐT Ghi chú
Chuyên khoa cấp I 24 tháng Bậc đầu của hệ chuyên khoa
Chuyên khoa cấp II 24 tháng Dự thi khi đã có chuyên khoa cấp I hoặc thạc sĩ
Bác sĩ nội trú 36 tháng Hệ đào tạo riêng

Điểm đáng chú ý nằm ở dòng cuối của danh sách trên: người có bằng thạc sĩ và người có chuyên khoa cấp I đều được dự thi lên chuyên khoa cấp II. Nói cách khác, bác sĩ chuyên khoa 1 và thạc sĩ là hai con đường sau đại học đi song song, không phải cái này là bước lót của cái kia.

Chữ “y học cổ truyền” trong danh xưng nói lên điều gì

Bác sĩ y học cổ truyền học hai hệ kiến thức cùng lúc: y học hiện đại nền tảng như mọi bác sĩ, và hệ lý luận của y học cổ truyền với âm dương, kinh lạc, huyệt vị, các phương pháp như xoa bóp, bấm huyệt, châm cứu.

Tôi hay kể với học viên một câu mà dân học y ngày xưa vẫn truyền nhau: nhất đông y, nhì giải phẫu. Hồi đi học, môn khó nhớ nhất là y học cổ truyền, âm dương ngũ hành lộn hết vào nhau, học xong quên, đi làm mới nhớ dần. Môn khó thứ hai là giải phẫu.

Tôi nhắc câu đó vì nó đúng với cách tôi làm nghề. Trong lớp học cho phụ huynh và kỹ thuật viên, tôi luôn bắt đầu từ giải phẫu cơ thể chứ không bắt đầu từ bài tập. Không hiểu cơ nằm ở đâu, đi thế nào, thì bấm vào đâu cũng là đoán.

BS Hòa mặc áo đỏ đứng trước màn chiếu hình giải phẫu các cơ vùng mông và đùi sau, tay chỉ vào nhóm cơ được tô đỏ

Phương pháp Thiên Ứng Đạo mà tôi sáng lập cũng đứng trên hai chân đó: y học cổ truyền và giải phẫu – sinh lý học hiện đại, cộng thêm tư duy cá nhân hóa cho từng người. Nguyên tắc đầu tiên là xác định thiên ứng huyệt, điểm phản ánh chính xác vấn đề của từng người. Ai muốn đọc kỹ phần lý luận này có thể xem bài triết lý Thiên Ứng Đạo và thiên ứng huyệt.

Văn bằng, chức danh, giấy phép hành nghề: ba thứ khác nhau

Đây là chỗ nhiều người đọc hồ sơ hay gộp làm một.

Văn bằng cho biết một người đã học gì. Bằng bác sĩ, bằng chuyên khoa cấp I là văn bằng.

Chức danh là tên gọi nghề nghiệp theo luật: bác sỹ, y sỹ, điều dưỡng, kỹ thuật y, lương y.

Giấy phép hành nghề là thứ Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 yêu cầu với các chức danh được liệt kê ở Điều 26, trong đó có bác sỹ. Luật mới cấp giấy phép theo chức danh.

Giống như tấm bằng tốt nghiệp sư phạm cho biết một người đã học để làm thầy. Còn họ đang dạy ở trường nào, dạy lớp nào, là chuyện khác hẳn, phải hỏi thêm mới biết.

Nên khi thấy một người ghi “bác sĩ chuyên khoa 1”, bạn biết được họ đã học tới đâu. Còn họ đang làm việc ở đâu, với vai trò gì, là câu hỏi khác, cần hỏi thêm.

Dự thảo năm 2026 về đào tạo chuyên khoa: đọc thế nào cho đúng

Báo Sức khỏe & Đời sống ngày 10/08/2026 đưa tin Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo thông tư về đào tạo bác sĩ nội trú và bác sĩ chuyên khoa, theo hướng thay thế mô hình hai cấp chuyên khoa I, chuyên khoa II.

Hai điều cần đọc cho đúng. Thứ nhất, đây là dự thảo đang lấy ý kiến, chưa phải văn bản đã ban hành. Thứ hai, bài báo không nói gì về việc văn bằng chuyên khoa cấp I đã cấp trước đây mất giá trị. Nếu sau này có quy định mới, tôi sẽ cập nhật lại bài này.

Đọc danh xưng trên hồ sơ một chuyên gia: 4 câu hỏi

Bạn không cần thuộc luật. Chỉ cần tự hỏi bốn câu khi đọc hồ sơ bất kỳ ai tư vấn sức khỏe cho mình.

Người này có phải bác sĩ không? Chữ “bác sĩ”, “BS” phải đứng đầu. Chữ “chuyên gia”, “chuyên viên”, “kỹ thuật viên” là những nghề khác, cũng có giá trị riêng nhưng không phải bác sĩ.

Học sâu chuyên ngành nào? Chữ đứng sau “CKI” cho biết. Bạn đau khớp thì nên tìm người học sâu về cơ xương khớp, không phải cứ bác sĩ là được.

Đang làm việc ở đâu, vai trò gì? Cùng một người có thể là bác sĩ ở cơ sở này, giảng viên ở nơi khác, giám đốc một trung tâm giáo dục sức khỏe. Mỗi nơi, phần việc khác nhau.

Phần việc ở nơi mình đến là gì? Khám bệnh, kê đơn là việc của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Đánh giá, tư vấn, giáo dục sức khỏe là một phần việc khác.

Nếu bạn đang đi tìm bác sĩ cho một bệnh cột sống cụ thể, tôi đã viết riêng các tiêu chí chọn bác sĩ khi bị thoát vị đĩa đệm ở Hà Nội.

Bác sĩ CKI y học cổ truyền làm gì ở Dung Hòa và Thiên Ứng Đạo

Tôi áp đúng bốn câu hỏi trên cho chính mình.

Tôi là bác sĩ chuyên khoa 1 y học cổ truyền, có gần 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thần kinh – cơ xương khớp.

Ở Trung tâm Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Dung Hòa, tôi là Giám đốc Trung tâm. Tại đây tôi không hoạt động với tư cách khám chữa bệnh. Phần việc của tôi là kiểm tra đánh giá, lập bản đồ hành động cá nhân hóa, và tư vấn giáo dục sức khỏe để người bệnh và gia đình hiểu vấn đề của mình, biết việc cần làm, việc nên tránh, và khi nào cần tìm bác sĩ chuyên khoa.

Cô Bí, chuyên gia vật lý trị liệu – phục hồi chức năng làm việc cùng tôi, có lần giải thích với một gia đình rằng phần cơ xương khớp thì có bác sĩ chuyên khoa 1 của trung tâm kiểm tra trực tiếp, còn phần vận động của bé thì cô kiểm tra và trao đổi. Mỗi người đứng đúng phần việc của mình.

BS Hòa mặc áo blouse trắng đặt hai tay lên vùng thắt lưng một người đang nằm sấp trên giường; trên tường là các tranh hình cơ thể người

Ở Công ty TNHH Thiên Ứng Đạo, tôi là người sáng lập phương pháp và giảng viên chính. Tôi đào tạo xoa bóp bấm huyệt và giãn cơ cho kỹ thuật viên, học viên và doanh nghiệp. Học tại Thiên Ứng Đạo thì chứng chỉ do trường Cao đẳng Y Dược Cộng Đồng cấp, không phải Thiên Ứng Đạo cấp.

Hồ sơ đầy đủ về tôi, các vai trò và kênh liên hệ nằm ở trang Bác sĩ Quang Hòa là ai.

Danh xưng không thay được việc đi khám đúng nơi

Bằng cấp giúp bạn chọn người. Nhưng có những dấu hiệu mà việc đúng duy nhất là đến cơ sở y tế ngay, bất kể người trước mặt bạn là ai:

Đau lưng hoặc cổ kèm yếu, liệt tay chân. Tê mất cảm giác vùng quanh hậu môn, bí tiểu hoặc tiểu không tự chủ. Đau sau tai nạn, sau ngã. Đau kèm sốt, sụt cân không rõ lý do. Đau tăng dần về đêm, nằm nghỉ không đỡ. Đau ngực lan lên vai, hàm hoặc cánh tay trái.

Điều tôi mong bạn nhớ khi đọc chữ “BS CKI”

Chữ “1” trong bác sĩ chuyên khoa 1 không phải thứ hạng. Nó là bậc học. Chữ đứng sau nó mới cho biết người đó đi sâu vào đâu.

Đọc đúng danh xưng là bước đầu để hỏi đúng người, đúng việc. Còn chọn ai đồng hành, hãy nhìn thêm cách họ giải thích cho bạn: có rõ ràng không, có nói giới hạn của mình không, có chỉ cho bạn khi nào phải đi nơi khác không.

Câu hỏi thường gặp

Bác sĩ chuyên khoa 1 học bao lâu?

Theo Công văn 622/BYT-K2ĐT năm 2020 của Bộ Y tế, thời gian đào tạo chuyên khoa cấp I là 24 tháng, sau khi đã tốt nghiệp đại học.

Bác sĩ CKI và thạc sĩ, cái nào cao hơn?

Hai con đường sau đại học đi song song. Theo cùng công văn, người đã hoàn thành chuyên khoa cấp I hoặc có bằng thạc sĩ đều được dự thi chuyên khoa cấp II.

Bằng chuyên khoa cấp I có phải là giấy phép hành nghề không?

Không. Văn bằng cho biết một người đã học gì. Giấy phép hành nghề là thủ tục riêng theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, cấp theo chức danh.

Nguồn tham chiếu

Trung tâm Thiên Ứng Đạo

TRUNG TÂM THIÊN ỨNG ĐẠO – Phụng sự từ tâm, Nâng tầm sức khỏe Địa chỉ: BTT10 – 7, Khu nhà ở HimLam Vạn Phúc, Phường Hà Đông, TP Hà Nội Hotline: 0924.185.666

Bạn đau cổ, vai, lưng lâu ngày và muốn hiểu cơ thể mình đang vướng ở đâu?

Đặt một buổi kiểm tra đánh giá để được giải thích cơ chế cơn đau bằng lời dễ hiểu, nhận bản đồ hành động cá nhân hóa, và biết khi nào cần gặp bác sĩ chuyên khoa.

Hotline/Zalo: 0924185666 | Đặt lịch kiểm tra đánh giá →

BS CKI Nguyễn Quang Hòa

Y học cổ truyền – Cơ xương khớp – Phục hồi chức năng | Nhà sáng lập phương pháp Thiên Ứng Đạo

Bác sĩ Chuyên khoa I | Giám đốc Trung tâm Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng Dung Hòa | Giảng viên chính các khóa đào tạo cho học viên, người bệnh và phụ huynh.

📍 BTT10-7, Him Lam Vạn Phúc, Hà Đông, Hà Nội | ☎ 0924185666 | YouTube @BacsiQuangHoa

📌 Tuyên bố miễn trách nhiệm: Bài viết mang tính giáo dục sức khỏe từ BS CKI Nguyễn Quang Hòa. Không thay thế việc bác sĩ chuyên khoa trực tiếp khám, chẩn đoán và điều trị. Nếu đau kèm yếu liệt tay chân, rối loạn tiểu tiện hoặc đau sau chấn thương, hãy đến cơ sở y tế ngay.

Đánh giá bài viết này: post
Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Picture of Bác Sỹ Nguyễn Quang Hòa
Bác Sỹ Nguyễn Quang Hòa

Chuyên gia Y học Cổ truyền Hiện đại hóa với 17+ năm kinh nghiệm.

Đặt Lịch Hẹn Tư Vấn

Kiến Tạo Sức Khỏe Toàn Diện, Thay Đổi Cuộc Sống Của Bạn

Hãy để lại thông tin của bạn. Đội ngũ Thiên Ứng Đạo sẽ liên hệ để lắng nghe và tư vấn miễn phí về vấn đề bạn đang gặp phải.

Địa chỉ Trung Tâm Thiên Ứng Đạo

Chi nhánh Hà Nội

Chi nhánh Thanh Hóa

Chi nhánh TP HCM

Đặt lịch hẹn

Tất cả các ngày trong tuần
Thông tin khách hàng
Liên Hệ