Chuyên gia vật lý trị liệu là gì — 3 điểm khác bác sĩ phục hồi chức năng ba mẹ cần biết

Chuyên gia vật lý trị liệu là gì — Cô Bí mặc đồng phục trắng ngồi ở bàn làm việc, sau lưng là kệ sách, trên bàn có máy tính và mô hình xương sọ

Mục lục

Chuyên gia vật lý trị liệu là gì? Đó là người được đào tạo chuyên ngành vật lý trị liệu – phục hồi chức năng, dùng vận động, bài tập, kỹ thuật bằng tay và dụng cụ để giúp con cải thiện chức năng. Họ không phải bác sĩ. Bác sĩ phục hồi chức năng lo phần khám, kết luận bệnh, chỉ định. Người tập lo phần làm cùng con mỗi ngày.

Chuyên gia vật lý trị liệu là gì — Cô Bí mặc đồng phục trắng ngồi ở bàn làm việc, sau lưng là kệ sách, trên bàn có máy tính và mô hình xương sọ

“Con đang tập với bác sĩ nào?” — câu cô được hỏi nhiều nhất

Có nhiều ba mẹ gặp cô lần đầu và gọi cô là bác sĩ. Cô luôn nói lại cho rõ: cô không phải bác sĩ. Cô là cử nhân vật lý trị liệu – phục hồi chức năng, tốt nghiệp trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương.

Cô không thấy phiền khi bị gọi nhầm. Nhưng cô thấy cần nói rõ, vì hiểu đúng ai làm gì thì ba mẹ mới hỏi đúng người, đúng việc.

Nhiều gia đình đưa con đi khắp nơi. Ở bệnh viện gặp bác sĩ phục hồi chức năng, ở phòng tập gặp kỹ thuật viên vật lý trị liệu, ở trung tâm gặp chuyên viên. Mỗi người một lời dặn. Về nhà, ba mẹ không biết lời nào là kết luận của bác sĩ, lời nào là bài tập của người tập, và nên hỏi ai khi con có thay đổi.

Bài này cô viết để ba mẹ trả lời được câu hỏi: người đang cầm tay tập cho con mình là ai, được học gì, và khác bác sĩ phục hồi chức năng ở điểm nào.

Chuyên gia vật lý trị liệu là gì theo cách hiểu đơn giản nhất

Vật lý trị liệu là nhánh dùng vận động và các tác động vật lý để giúp cơ thể làm lại, làm tốt hơn những việc hằng ngày: lẫy, ngồi, bò, đứng, đi, cầm nắm. Người làm nghề này nhìn con bằng câu hỏi “con đang làm được gì, còn vướng ở đâu”, chứ không bắt đầu từ tên bệnh.

Chữ “chuyên gia” không phải một chức danh ghi trên giấy tờ. Trên văn bằng và trong hồ sơ nhân sự, ba mẹ sẽ gặp các tên gọi như kỹ thuật viên vật lý trị liệu, cử nhân vật lý trị liệu, chuyên viên phục hồi chức năng. Người ngoài hay gọi chung là chuyên gia vật lý trị liệu khi người đó đã làm nghề lâu và có chuyên sâu riêng, ví dụ chuyên về trẻ em.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 liệt kê các chức danh phải có giấy phép hành nghề, trong đó có bác sỹ và có kỹ thuật y. Nghị định 96/2023/NĐ-CP ghi rõ chức danh kỹ thuật y với phạm vi phục hồi chức năng dành cho người có văn bằng từ trung cấp đến cử nhân về phục hồi chức năng, vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu.

Nói gọn: theo luật, kỹ thuật viên vật lý trị liệu và bác sĩ là hai chức danh khác nhau, học hai con đường khác nhau.

Cũng theo Luật 2023, phục hồi chức năng là tập hợp can thiệp gồm phương pháp y học, kỹ thuật phục hồi chức năng, công nghệ trợ giúp, giáo dục, hướng nghiệp và cải thiện môi trường sống. Tức là cả một đội cùng làm, không một người nào ôm hết.

Chuyên gia vật lý trị liệu làm gì với con

Ba mẹ cứ hình dung một buổi làm việc với cô. Phần lớn thời gian không phải là tập, mà là nhìn và hỏi.

Đánh giá vận động. Việc đầu tiên của một chuyên gia vật lý trị liệu là nhìn. Con nằm, ngồi, chuyển tư thế thế nào. Cơ chỗ nào gồng, chỗ nào mềm. Con giữ đầu được bao lâu, chống tay có vững không. Việc này làm bằng mắt, bằng tay, bằng thời gian quan sát, không phải bằng máy chụp.

Chọn hướng và lên chương trình. Trong một buổi làm việc với gia đình, cô dặn một người mẹ: ở nhà mẹ chọn một hướng thôi, ưu tiên bài tập theo hướng đó. Đừng lúc con vui thì cho nằm sấp, lúc con không vui lại cho nằm nghiêng, như thế con không học được gì.

Tập trực tiếp với con. Đỡ ở đâu, lực bao nhiêu, dừng khi nào. Trẻ nhỏ không hợp tác như người lớn. Trong một buổi học Bước Cùng Con có câu rất đúng: nguyên tắc của phục hồi chức năng là người bệnh phải hợp tác với bác sĩ, kỹ thuật viên, nhưng với nhóm trẻ nhỏ thì sự hợp tác gần như bằng không. Nên người tập trẻ em phải có thêm kỹ năng dỗ, chơi, chờ.

Cô Bí ngồi trên thảm, một tay đỡ sau đầu và vai, một tay giữ cánh tay của một bé đang nằm sấp tì tay xuống thảm

Trong ảnh trên, cô đang giúp một bé nằm sấp tì tay xuống thảm: một tay đỡ phía sau đầu và vai để bé không gục, một tay giữ cánh tay để bé chịu lực đúng chỗ. Lực tay người tập vừa đủ để con tự làm, không làm thay con.

Dạy lại cho ba mẹ. Đây là phần cô coi trọng nhất. Ba mẹ ngồi cạnh, nhìn tay người làm nghề đặt ở đâu, lực bao nhiêu, rồi tự làm lại trên con ngay tại buổi, về nhà đỡ lúng túng hơn.

Cô vẫn dặn ba mẹ một câu: kể cả mai này con đi được thì ba mẹ vẫn phải tiếp tục xoa bóp, tập cho con. Khi con đứng lên đi, con phải gồng nhiều hơn để giữ thăng bằng, không phải cứ đi được là thả.

Theo dõi và báo lại. Kỹ thuật viên vật lý trị liệu gặp con thường xuyên nên thấy thay đổi sớm. Thấy điều gì lạ vượt ngoài phần vận động, việc đúng là báo gia đình đưa con đi gặp bác sĩ.

Ba điểm khác giữa chuyên gia vật lý trị liệu và bác sĩ phục hồi chức năng

Bác sĩ phục hồi chức năng Chuyên gia vật lý trị liệu
Con đường đào tạo Học bác sĩ, sau đó học thêm chuyên ngành phục hồi chức năng Học chuyên ngành vật lý trị liệu – phục hồi chức năng (trung cấp, cao đẳng hoặc cử nhân)
Việc chính Khám, kết luận bệnh, chỉ định thuốc hoặc can thiệp y khoa khi cần Đánh giá vận động, lên bài tập, tập trực tiếp, hướng dẫn gia đình
Thời gian ở cạnh con Gặp theo mốc khám và tái khám Gặp nhiều buổi, nhiều giờ, theo từng giai đoạn tập

Điểm khác thứ nhất: học để làm hai việc khác nhau

Bác sĩ phục hồi chức năng trước hết là bác sĩ. Họ được học để khám, để kết luận con đang có vấn đề gì về mặt y khoa, và quyết định con có cần xét nghiệm, chụp chiếu, dùng thuốc hay chuyển chuyên khoa khác không.

Cử nhân vật lý trị liệu được học sâu về vận động: cơ, khớp, tư thế, các mốc phát triển, kỹ thuật tập. Học để làm cùng cơ thể con, chứ không học để kết luận bệnh.

Điểm khác thứ hai: câu hỏi mỗi người trả lời

Bác sĩ phục hồi chức năng trả lời câu hỏi “con bị gì”. Người tập trả lời câu hỏi “giờ tập gì, tập thế nào, nhà mình làm được gì”.

Cô hay nói với phụ huynh: mỗi người có một chuyên môn khác nhau. Có mẹ hỏi cô về mắt của con. Cô bảo phải đi kiểm tra chuyên khoa mắt, vì cô không chuyên về mắt. Cô chỉ nhắc để mình không bỏ sót.

Một chuyên viên mặc đồng phục xanh ngồi trên thảm, đặt tay tập cho em bé nằm trên gối; bác sĩ mặc áo blouse trắng cúi xuống quan sát phía sau

Điểm khác thứ ba: ai ở cạnh con nhiều giờ hơn

Bác sĩ phục hồi chức năng gặp con theo đợt khám. Chuyên gia vật lý trị liệu gặp con nhiều buổi trong tuần, thấy con mệt, con vui, con chống đối.

Cô từng nghe một câu chuyện ngược chiều từ chính bác sĩ Hòa. Hồi đi thực tập, anh thấy ở khoa y học cổ truyền, việc tập cho trẻ nhiều khi chỉ là kinh nghiệm tự nghĩ ra, không có phương án bài bản như các kỹ thuật viên phục hồi chức năng. Anh kể: làm việc cùng những người như cô rồi, hai nhóm bớt cái tôi, ghép thế mạnh của nhau, thì kết quả tốt hơn cách cũ.

Ba mẹ không cần chọn một trong hai. Con cần cả hai người, mỗi người đứng đúng chỗ của mình.

Khi nào con cần gặp bác sĩ, khi nào cần chuyên gia vật lý trị liệu

Một cách chia dễ nhớ cho ba mẹ:

Gặp bác sĩ trước khi con chưa từng được khám về vấn đề vận động, con có cơn co giật, con đột ngột mất một khả năng đã có, con sốt kéo dài, sặc nhiều khi ăn, sụt cân, hoặc ba mẹ cần biết con có cần dùng thuốc, cần chụp chiếu hay không.

Gặp chuyên gia vật lý trị liệu khi con đã được khám, ba mẹ đã có kết luận và được dặn về tập thêm, nhưng chưa biết tập gì, tập bao lâu, tập thế nào cho đúng.

Ở trung tâm của cô, phần việc cũng chia như vậy. Trong một buổi làm việc, cô nói với gia đình: về vấn đề cơ xương khớp thì có bác sĩ của trung tâm, bác sĩ chuyên khoa 1, kiểm tra trực tiếp. Phần vận động của con thì cô kiểm tra rồi trao đổi với gia đình.

Nếu ba mẹ đang tìm người phù hợp ngay từ đầu, cô đã tổng hợp các loại chuyên gia con có thể cần gặp trong bài nên đưa con bại não đến gặp bác sĩ nào.

Một chuyên viên nữ ngồi trên bục gỗ cạnh máy chạy bộ, hai tay đỡ chân một bé đang bám khung tập bước; bác sĩ đứng phía sau quan sát

Năm câu ba mẹ nên hỏi người đang tập cho con

Hỏi không phải để kiểm tra người ta. Hỏi để ba mẹ biết mình đang ở đâu trong hành trình của con.

Anh chị học chuyên ngành gì, làm với trẻ em bao lâu rồi? Người tập trẻ em cần kinh nghiệm riêng, vì trẻ không nói được chỗ nào khó chịu.

Giai đoạn này mục tiêu của con là gì? Câu trả lời tốt là một việc cụ thể: giữ đầu, ngồi vững, tự đứng lên. Không phải “cứ tập đi rồi sẽ tiến bộ”.

Vì sao con tập bài này mà không phải bài khác? Người làm nghề phải giải thích được. Ba mẹ hiểu lý do thì mới làm đều ở nhà.

Bài nào ba mẹ làm được ở nhà, mỗi ngày bao lâu? Con ở với nhà nhiều giờ nhất. Nếu con chỉ trông vào vài giờ ở trung tâm, hiệu quả thấp đi rất nhiều.

Dấu hiệu nào thì phải đưa con đi gặp bác sĩ ngay? Người tập giỏi luôn biết giới hạn của mình và nói rõ điều đó.

Chuyên gia vật lý trị liệu là gì trong một gia đình có con đặc biệt

Với ba mẹ có con bại não, chậm phát triển vận động, người tập là người đi cùng rất lâu. Nhiều nhà gặp người tập nhiều hơn gặp họ hàng.

Vì thế cô nghĩ câu hỏi “chuyên gia vật lý trị liệu là gì” không chỉ để biết tên nghề. Nó giúp ba mẹ đặt kỳ vọng đúng. Người tập không hứa được con sẽ đi trong bao lâu, vì tiến bộ tùy từng trẻ, tùy sức khỏe của con và thời gian gia đình dành cho con. Nhưng người tập giúp ba mẹ biết hôm nay làm gì, tuần này nhìn vào đâu.

Cô Bí đặt tay lên vai một bé đang ngồi trên thảm và trao đổi với mẹ bé ngồi bên cạnh; mặt bé và mẹ đã được làm mờ

Nếu ba mẹ muốn đọc kỹ hơn cả hành trình tập cho con, từ lúc phát hiện tới lúc tập ở nhà, cô đã viết trong hướng dẫn phục hồi chức năng cho trẻ bại não dành cho cha mẹ.

Khi nào phải đưa con đi khám ngay, không chờ buổi tập

Người tập không thay được bác sĩ. Với những dấu hiệu dưới đây, ba mẹ đưa con tới cơ sở y tế ngay:

Con co giật. Con li bì, gọi không đáp ứng. Con sốt cao kèm cứng gáy hoặc nôn nhiều. Con sặc nhiều khi ăn uống, sụt cân. Con đột ngột mất một khả năng đã có, như đang ngồi được thì không ngồi được nữa. Con đau, khóc thét khi được chạm vào một chỗ, hoặc một bên tay chân sưng nóng sau khi tập.

Điều cô mong ba mẹ mang theo

Cô là người tập, không phải bác sĩ. Bác sĩ là người khám, không phải người ở cạnh con mỗi ngày. Ba mẹ là người ở cạnh con nhiều nhất.

Khi ba bên hiểu rõ phần việc của nhau, con không bị bỏ lại giữa những lời dặn khác nhau. Ai muốn biết thêm cô đã học gì, làm gì cho các con, có thể đọc trang Cô Bí trị liệu là ai.

Câu hỏi thường gặp

Kỹ thuật viên vật lý trị liệu có được kê thuốc không?

Không. Kê đơn thuốc là việc của bác sĩ, trong đó có bác sĩ phục hồi chức năng. Kỹ thuật viên vật lý trị liệu làm phần vận động, bài tập và hướng dẫn gia đình.

Cử nhân vật lý trị liệu và kỹ thuật viên vật lý trị liệu có giống nhau không?

Cùng một nghề, khác trình độ đào tạo. Nghị định 96/2023/NĐ-CP nhận các văn bằng từ trung cấp đến cử nhân về phục hồi chức năng, vật lý trị liệu cho chức danh kỹ thuật y với phạm vi phục hồi chức năng. Cử nhân là người học ở bậc đại học.

Có nên gọi người tập cho con là bác sĩ không?

Nên gọi đúng. Gọi đúng không phải chuyện lễ nghi, mà để ba mẹ nhớ ai trả lời được câu hỏi nào: hỏi bệnh thì hỏi bác sĩ, hỏi bài tập thì hỏi người tập.

Nguồn tham chiếu

Trung tâm Thiên Ứng Đạo

TRUNG TÂM THIÊN ỨNG ĐẠO – Phụng sự từ tâm, Nâng tầm sức khỏe Địa chỉ: BTT10 – 7, Khu nhà ở HimLam Vạn Phúc, Phường Hà Đông, TP Hà Nội Hotline: 0924.185.666

Con đã có kết luận của bác sĩ mà ba mẹ vẫn chưa biết tập gì cho con?

Đặt một buổi đánh giá phát triển vận động để được xem con đang làm được gì, còn vướng ở đâu, và nhận các bài ba mẹ làm được ngay ở nhà.

Hotline/Zalo: 0924185666 | Đặt lịch kiểm tra đánh giá →

Chuyên gia Lê Thị Dung (Cô Bí)

Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng | Đồng sáng lập Thiên Ứng Đạo

Tốt nghiệp ĐH Kỹ thuật Y tế Hải Dương | Hơn 5.000 ca can thiệp trẻ bại não và chậm phát triển vận động | Chuyên sâu: rối loạn thần kinh–cơ–xương–khớp ở trẻ em.

“Mỗi đứa trẻ đều có một khả năng tiềm ẩn. Chỉ khi thực sự muốn khai mở nó từ tâm, bạn mới có thể tạo nên kỳ tích.”

📍 BTT10-7, Him Lam Vạn Phúc, Hà Đông, Hà Nội | ☎ 0924185666 | thienungdao.vn

📌 Tuyên bố miễn trách nhiệm: Bài viết mang tính giáo dục sức khỏe từ Chuyên gia Lê Thị Dung (Cô Bí) — cử nhân Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng, không phải bác sĩ. Không thay thế việc bác sĩ chuyên khoa trực tiếp khám, chẩn đoán và điều trị. Nếu con co giật, li bì, sốt cao kèm cứng gáy hoặc đột ngột mất một khả năng đã có, ba mẹ hãy đưa con đi khám ngay.

Đánh giá bài viết này: post
Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Picture of Bác Sỹ Nguyễn Quang Hòa
Bác Sỹ Nguyễn Quang Hòa

Chuyên gia Y học Cổ truyền Hiện đại hóa với 17+ năm kinh nghiệm.

Đặt Lịch Hẹn Tư Vấn

Kiến Tạo Sức Khỏe Toàn Diện, Thay Đổi Cuộc Sống Của Bạn

Hãy để lại thông tin của bạn. Đội ngũ Thiên Ứng Đạo sẽ liên hệ để lắng nghe và tư vấn miễn phí về vấn đề bạn đang gặp phải.

Địa chỉ Trung Tâm Thiên Ứng Đạo

Chi nhánh Hà Nội

Chi nhánh Thanh Hóa

Chi nhánh TP HCM

Đặt lịch hẹn

Tất cả các ngày trong tuần
Thông tin khách hàng
Liên Hệ