Khởi Động và Giãn Cơ Đúng Cách Trước Và Sau Chạy Bộ — Những Gì Không Ai Nói Với Bạn

Khởi Động và Giãn Cơ Đúng Cách Trước Và Sau Chạy Bộ — Những Gì Không Ai Nói Với Bạn

Mục lục

Hầu hết runner biết rằng cần khởi động trước khi chạy và giãn cơ sau khi chạy. Nhưng runner trong video chia sẻ một điều thú vị: “Trước đấy em khởi động, em giãn cơ — em cũng thấy mỏi hơn — xong rồi chạy.”

Tức là anh ấy đang làm ngược: giãn cơ tĩnh trước khi chạy — thứ thực ra làm giảm hiệu suất và không bảo vệ được cơ. Và có một điều nữa mà gần như không ai nhắc đến: giãn cơ trong khi chạy, ngay khi cảm thấy nhóm cơ nào đó bắt đầu căng cứng.

Xem BS Hòa và runner chia sẻ thực tế về khởi động và phục hồi đúng cách:

Chạy Bộ Không Chấn Thương — BS Nguyễn Quang Hòa →

1. Khởi động sai — sai lầm đầu tiên của hầu hết runner mới

Hiểu đúng mục đích khởi động

Khởi động không phải là “làm nóng người” theo nghĩa đơn giản. Mục đích thực sự là: tăng nhiệt độ cơ, tăng lưu lượng máu đến nhóm cơ sắp hoạt động, kích hoạt hệ thần kinh cơ để phối hợp vận động hiệu quả, và chuẩn bị các khớp cho biên độ chuyển động sắp tới. Làm sai — hoặc bỏ qua — là tự đặt mình vào nguy cơ từ km đầu tiên.

1.1 Khởi động tĩnh trước khi chạy — tại sao sai

Nhiều runner làm điều này: đứng tại chỗ, kéo căng cơ đùi, giữ 30 giây, rồi bắt đầu chạy. Đây là giãn cơ tĩnh (static stretching) — và nghiên cứu hiện đại cho thấy làm điều này ngay trước khi chạy cường độ cao có thể tạm thời làm giảm sức mạnh cơ và tăng nguy cơ chấn thương, không giảm.

Giãn cơ tĩnh có chỗ đứng — nhưng là sau khi chạy, không phải trước.

1.2 Khởi động động — đúng hướng trước khi chạy

Khởi động trước chạy nên là khởi động động (dynamic warm-up): các chuyển động kiểm soát mô phỏng hoạt động sắp tới, tăng dần biên độ và tốc độ. Mục tiêu là kích hoạt, không phải làm giãn.

Động tác khởi động động Nhóm cơ kích hoạt Thời gian
Đi bộ nhanh hoặc chạy nhẹ Toàn thân — tăng nhiệt độ cơ, tăng nhịp tim dần 3–5 phút
Leg swings (đá chân trước-sau và ngang) Khớp háng, cơ đùi trước-sau, cơ hông 10 cái mỗi bên
High knees (nâng gối cao) Cơ gập háng, cơ cốt lõi, tăng nhịp tim 20 nhịp
Calf raises (nhón gót) Bắp chân, cơ chày sau, gân Achilles 15–20 cái
Ankle circles (xoay cổ chân) Khớp cổ chân, dây chằng bên cổ chân 10 vòng mỗi bên

2. Điều không ai nói với bạn — giãn cơ TRONG khi chạy

Giãn cơ trong khi chạy bộ khi cảm thấy nhóm cơ căng tức
Giãn cơ trong khi chạy bộ khi cảm thấy nhóm cơ căng tức

Đây là kiến thức BS Hòa chia sẻ trong buổi tư vấn và được runner xác nhận: “Trong lúc chạy thì cũng chưa ai nói với mình cả cái vấn đề đấy — cho nên là hôm nay nếu như mà anh em nào mà đang chạy hay mà nghe được cái phần này thì em thấy cũng là một cái bài học hay.”

Khi đang chạy và cảm thấy một nhóm cơ bắt đầu căng cứng, tức tức — đừng cố gắng chạy qua nó. Hãy dừng lại ngắn, giãn đúng nhóm cơ đó, rồi chạy tiếp.

Tại sao điều này quan trọng: khi cơ co cứng trong khi chạy, nó không giãn ra đủ giữa các bước — lực hấp thu giảm, tải trọng dồn lên điểm bám gân và khớp. Dừng 2 phút để giãn cơ sẽ giúp bạn chạy thêm 5km thoải mái, thay vì cố thêm 1km trong đau và để lại tổn thương.

2.1 Nhận biết tín hiệu cơ đang cần giãn trong khi chạy

  1. Cảm giác “nặng chân” tăng dần ở một khu vực cụ thể
  2. Cơ “kéo” hoặc “cứng” khi duỗi chân ra sau
  3. Nhịp chân tự nhiên ngắn lại để tránh đau
  4. Cảm giác “căng cứng” ở bắp chân hoặc cơ chày trước

3. Giãn cơ đúng sau khi chạy — và tại sao không nên bỏ qua

Giãn cơ kỹ hơn nhóm cơ đang có vấn đề sau chạy bộ
Giãn cơ kỹ hơn nhóm cơ đang có vấn đề sau chạy bộ

Runner trong video mô tả cảm giác trước khi được xử lý: “Cổ chân bắp chân mấy cái phần dưới bắp chân là rất là căng cứng — đi thì nó vẫn bị hơi bị khực khực gượng gượng.” Sau khi được giải phóng cơ: “Bây giờ em đi em thấy thoáng hơn rất là nhiều — em co cổ lên là cũng rất là dễ.”

Đây là sự khác biệt giữa kết thúc buổi chạy mà cơ còn căng cứng, và kết thúc với cơ được giãn đúng cách. Cơ căng sau chạy mà không được giãn sẽ: co ngắn dần theo thời gian, tạo áp lực lên điểm bám gân, làm buổi chạy hôm sau bắt đầu từ trạng thái “đã căng sẵn”.

3.1 Nhóm cơ cần giãn sau mỗi buổi chạy và cách giãn

Nhóm cơ Cách giãn Thời gian giữ
Bắp chân (gastrocnemius) Đứng cách tường một bước, chân sau duỗi thẳng, ép gót xuống sàn 30 giây × 2 bên
Cơ chày sau (soleus) Tương tự nhưng gập nhẹ gối chân sau — cảm giác căng sâu hơn ở gần gót 30 giây × 2 bên
Cơ tứ đầu đùi (mặt trước đùi) Đứng vịn tường, gập gối kéo gót về phía mông 30 giây × 2 bên
Cơ đùi sau (hamstrings) Đặt một chân lên bậc thấp, giữ lưng thẳng, đổ người về phía trước nhẹ 30 giây × 2 bên
Cơ hông (hip flexors) Tư thế lunger thấp, đầu gối sau chạm đất, đẩy hông về phía trước 30 giây × 2 bên
Cơ lưng dưới Nằm ngửa, kéo hai gối vào ngực, giữ và lăn nhẹ qua lại 30 giây

4. Giãn cơ nhóm nào đang có vấn đề — kỹ hơn các nhóm còn lại

Đây là nguyên tắc BS Hòa hướng dẫn cho runner trong video: nếu bạn đang có một nhóm cơ đau hoặc căng nhiều hơn bình thường — giãn kỹ nhóm đó trước và sau khi chạy, hơn các nhóm khác.

Cách xác định nhóm cơ cần ưu tiên giãn:

  1. Trong khi chạy: nhóm cơ nào bạn cảm thấy “kéo” hoặc căng tức sớm nhất — đó là nhóm cần giãn kỹ hơn.
  2. Sau khi chạy: ấn nhẹ dọc theo các nhóm cơ cẳng chân, đùi và hông. Điểm nào đau tức hơn bình thường khi ấn — đó là điểm cần được chú ý.
  3. Sáng hôm sau: nhóm cơ nào còn cứng hoặc đau khi đi bộ vài bước đầu — đó là nhóm cần giãn thêm trong buổi khởi động hôm nay.

Từ BS Hòa:

“Nếu như mà trong quá trình mình chạy mà mình đau thì mình cũng nên dừng lại và mình giãn cơ tiếp cái phần đó để cho nó có sự đàn hồi — nó co bóp, nó giãn ra, nó kéo vào thì mình đỡ đau. Và giãn kỹ trước và sau khi tập cái nhóm cơ nào đau thì mình nên giãn kỹ thật kỹ cái nhóm cơ đấy.”

5. Lịch khởi động và giãn cơ thực tế cho runner

Thời điểm Loại Thời lượng Mục tiêu
Trước chạy Khởi động động 8–10 phút Kích hoạt, tăng nhiệt độ cơ, tăng nhịp tim
Trong khi chạy Giãn động nhẹ khi cần 1–2 phút khi cần Giải phóng cơ đang căng, giúp chạy tiếp thoải mái hơn
Ngay sau chạy Đi bộ nhẹ 3–5 phút Giảm nhịp tim dần, chuẩn bị cho giãn cơ tĩnh
Sau chạy 5–10 phút Giãn cơ tĩnh 10–15 phút Phục hồi độ dài cơ, giảm căng cứng, tăng linh hoạt
Buổi tối (sau chạy buổi sáng) Giãn bổ sung nhóm cơ có vấn đề 5–10 phút Hỗ trợ phục hồi qua đêm

6. Câu hỏi thường gặp

6.1 Khởi động bao lâu là đủ trước khi chạy?

Phụ thuộc vào cường độ buổi chạy và nhiệt độ môi trường. Buổi chạy nhẹ 5km trong ngày ấm: 5–7 phút khởi động động là đủ. Buổi chạy dài 15–20km hoặc buổi tập tốc độ: 10–15 phút. Ngày lạnh hoặc buổi sáng sớm: thêm 3–5 phút vì cơ lạnh cần thời gian dài hơn để đạt nhiệt độ hoạt động tối ưu.

6.2 Nếu không có thời gian giãn cơ sau chạy thì sao?

Tối thiểu: 5 phút giãn hai nhóm cơ quan trọng nhất — bắp chân và cơ đùi trước. Không có thời gian giãn cơ hoàn toàn tốt hơn là bỏ qua hoàn toàn. Nếu thường xuyên thiếu thời gian, cân nhắc giảm 10 phút của buổi chạy để dành cho giãn cơ — điều này thực ra giúp bạn tiến bộ nhanh hơn dài hạn.

6.3 Foam roll có thay thế giãn cơ được không?

Foam roll (lăn bọt) và giãn cơ tĩnh làm hai việc khác nhau. Foam roll giải phóng fascia (màng bọc cơ) và các điểm thắt cơ cục bộ — đặc biệt hiệu quả trước khi giãn cơ tĩnh. Dùng foam roll trước rồi giãn cơ tĩnh sau cho kết quả tốt nhất. Foam roll không thay thế được giãn cơ tĩnh hoàn toàn.

Kết luận

Khởi động và giãn cơ đúng cách không phải thủ tục chiếu lệ — mà là phần tập luyện thực sự của mỗi runner. Làm đúng: khởi động động trước, giãn cơ tĩnh sau, và giãn cơ trong khi chạy khi cần — giúp bạn chạy xa hơn, ít đau hơn và phục hồi nhanh hơn sau mỗi buổi.

Trung tâm Thiên Ứng Đạo

TRUNG TÂM THIÊN ỨNG ĐẠO – Phụng sự từ tâm, Nâng tầm sức khỏe
Địa chỉ: BTT10 – 7, Khu nhà ở HimLam Vạn Phúc, Phường Hà Đông, TP Hà Nội
Hotline: 0924.185.666

Xem BS Hòa chia sẻ về khởi động và phục hồi đúng cách cho runner:

Chạy Bộ Không Chấn Thương — BS Nguyễn Quang Hòa →

BS CKI Nguyễn Quang Hòa

Chuyên khoa I Y học Cổ truyền | Gần 20 năm lâm sàng | Nhà sáng lập phương pháp Thiên Ứng Đạo | HimLam Vạn Phúc, Hà Đông, Hà Nội.

Facebook  |  Hotline: 0924185666  |  thienungdao.vn

📌 Tuyên bố miễn trách nhiệm: Bài viết mang tính giáo dục sức khỏe từ BS CKI Nguyễn Quang Hòa. Không thay thế thăm khám và tư vấn y tế trực tiếp.

Đánh giá bài viết này: post
Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Picture of Bác Sỹ Nguyễn Quang Hòa
Bác Sỹ Nguyễn Quang Hòa

Chuyên gia Y học Cổ truyền Hiện đại hóa với 17+ năm kinh nghiệm.

Đặt Lịch Hẹn Tư Vấn

Kiến Tạo Sức Khỏe Toàn Diện, Thay Đổi Cuộc Sống Của Bạn

Hãy để lại thông tin của bạn. Đội ngũ Thiên Ứng Đạo sẽ liên hệ để lắng nghe và tư vấn miễn phí về vấn đề bạn đang gặp phải.

Địa chỉ Trung Tâm Thiên Ứng Đạo

Chi nhánh Hà Nội

Chi nhánh Thanh Hóa

Chi nhánh TP HCM

Đặt lịch hẹn

Tất cả các ngày trong tuần
Thông tin khách hàng
Liên Hệ